గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రతి ఇంటికీ సురక్షితమైన తాగునీటిని అందించాలనే లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన జల్ జీవన్ మిషన్ (JJM) కీలక ఫలితాలను సాధించింది. మిషన్ ప్రారంభమైన సమయంలో గ్రామీణ కుటుంబాల్లో కేవలం 16.7 శాతం ఇళ్లకే కుళాయి ద్వారా తాగునీటి కనెక్షన్ ఉండగా.. ప్రస్తుతం ఈ కవరేజ్ 82 శాతానికి పైగా చేరింది.

ఈ పురోగతితో దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది గ్రామీణ కుటుంబాలకు ఇంటి వద్దే తాగునీరు అందుబాటులోకి వచ్చింది. దూర ప్రాంతాల నుంచి నీటిని తీసుకురావాల్సిన అవసరం తగ్గడంతో ముఖ్యంగా మహిళలు, బాలికలపై ఉండే నీటి సేకరణ భారం గణనీయంగా తగ్గింది.

2 లక్షలకు పైగా గ్రామాలు ‘హర్ ఘర్ జల్’

జల్ జీవన్ మిషన్ ద్వారా **2 లక్షలకు పైగా గ్రామాలు ‘హర్ ఘర్ జల్’**గా ధ్రువీకరణ పొందాయి. అంటే ఆయా గ్రామాల్లోని ప్రతి ఇంటికీ కుళాయి ద్వారా నీటి సరఫరా అందేలా మౌలిక వసతులు ఏర్పడ్డాయి.

ఇంటి వద్దకే నీరు అందుబాటులోకి రావడం గ్రామీణ జీవన విధానంలో గణనీయమైన మార్పును తీసుకొచ్చింది. ముఖ్యంగా మహిళలు, బాలికలు రోజువారీగా నీటి కోసం ఎక్కువ సమయం వెచ్చించాల్సిన అవసరం తగ్గింది.

మహిళలు, బాలికలకు మరింత సమయం

నీటి కోసం దూర ప్రాంతాలకు వెళ్లే బాధ్యత ప్రధానంగా మహిళలు, బాలికలపైనే ఉండేది. ఇంటి వద్ద కుళాయి నీరు అందుబాటులోకి రావడంతో వారు ఆ సమయాన్ని విద్య, ఉపాధి, జీవనోపాధి, ఇతర ఉత్పాదక కార్యకలాపాలకు వినియోగించుకునే అవకాశం ఏర్పడింది.

బాలికలకు పాఠశాల విద్యపై ఎక్కువ సమయం కేటాయించేందుకు వీలు కలగడం కూడా జల్ జీవన్ మిషన్‌ వల్ల కలిగిన ముఖ్యమైన సామాజిక ప్రయోజనాల్లో ఒకటిగా ప్రభుత్వం పేర్కొంటోంది.

JJM 2.0లో సేవలపై దృష్టి

జల్ జీవన్ మిషన్ తదుపరి దశలో కేవలం ఇంటింటికీ కుళాయి కనెక్షన్లు ఇవ్వడానికే పరిమితం కాకుండా నిరంతర, నాణ్యమైన నీటి సరఫరాపై దృష్టి పెడుతోంది.

JJM 2.0లో ప్రధానంగా నాలుగు అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు:

  • నీటి సరఫరా సేవలను మెరుగుపరచడం
  • నీటి వనరుల స్థిరత్వాన్ని కాపాడటం
  • గ్రామీణ సమాజ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం
  • దీర్ఘకాలం పనిచేసే నీటి సరఫరా వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడం

దీంతో ఇప్పటికే ఏర్పాటు చేసిన నీటి మౌలిక వసతులు భవిష్యత్తులోనూ సమర్థంగా పనిచేసేలా చర్యలు తీసుకుంటున్నారు.

నీటి సరఫరా వ్యవస్థలు విజయవంతంగా కొనసాగాలంటే నీటి వనరులను కూడా సంరక్షించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో జల్ సంచయ్ జన్ భాగీదారీ (JSJB) ద్వారా నీటి వనరుల పరిరక్షణ, భూగర్భ జలాల పెంపు, వర్షపు నీటి సంరక్షణ వంటి కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.

స్థానిక ప్రజలను భాగస్వాములుగా చేసుకుని నీటి వనరులను సంరక్షించడం ద్వారా గ్రామాల్లో దీర్ఘకాలికంగా నీటి లభ్యతను కొనసాగించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు.

2028 వరకు జల్ జీవన్ మిషన్

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నీటి సరఫరా వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం జల్ జీవన్ మిషన్‌ను డిసెంబర్ 2028 వరకు పొడిగించింది.

ఇక ముందు దశలో ప్రధాన లక్ష్యం కేవలం కనెక్షన్ల సంఖ్యను పెంచడం కాకుండా.. ప్రతి ఇంటికీ నిరంతరంగా, తగిన పరిమాణంలో, నాణ్యమైన తాగునీరు అందేలా చూడటంగా మారనుంది.

మొత్తంగా, జల్ జీవన్ మిషన్ గ్రామీణ భారతంలో తాగునీటి సౌకర్యాల విస్తరణతో పాటు మహిళలు, బాలికల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. నీటి కోసం వెచ్చించే సమయం తగ్గడం ద్వారా విద్య, ఉపాధి, కుటుంబ సంక్షేమం వంటి రంగాల్లో గ్రామీణ ప్రజలకు మరిన్ని అవకాశాలు లభిస్తున్నాయి.