ఆంధ్రప్రదేశ్లో ప్రతిష్టాత్మకంగా ప్రతిపాదించిన విశాఖపట్నం, విజయవాడ మెట్రో రైలు ప్రాజెక్టులు కీలక దశకు చేరుకున్నాయి. రెండు నగరాలకు సంబంధించిన డీటెయిల్డ్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్టులు (DPR) ప్రస్తుతం ఆర్థిక పరిశీలన దశలో ఉన్నాయి. ఈ ప్రక్రియ పూర్తయితే తదుపరి అనుమతులు, నిధుల సమీకరణ, టెండర్లు వంటి అంశాల్లో స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది. రెండు నగరాల్లో మెట్రో సేవలు అందుబాటులోకి వస్తే పట్టణ ప్రజా రవాణాలో గణనీయమైన మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉంది.
విశాఖ మెట్రోకు 46.23 కిలోమీటర్ల ప్రతిపాదన
విశాఖపట్నం మెట్రో ప్రాజెక్టు తొలి దశలో 46.23 కిలోమీటర్ల మేర మూడు కారిడార్లను అభివృద్ధి చేయాలని ప్రతిపాదించారు. ఈ దశకు సుమారు రూ.11,498 కోట్ల అంచనా వ్యయం పేర్కొన్నారు. స్టీల్ ప్లాంట్ ప్రాంతం నుంచి కొమ్మాది, గురుద్వారా నుంచి పాత పోస్టాఫీస్, తాటిచెట్లపాలెం నుంచి చినవాల్తేరు ప్రాంతాలను కలిపేలా కారిడార్లను ప్రతిపాదించారు.
వేగంగా విస్తరిస్తున్న విశాఖ నగరంలో వాహనాల రద్దీ పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో అధిక సామర్థ్యం కలిగిన ప్రజా రవాణా వ్యవస్థ అవసరం పెరుగుతోంది. మెట్రో అందుబాటులోకి వస్తే నగరంలోని కీలక ప్రాంతాల మధ్య ప్రయాణ సమయం తగ్గడంతో పాటు రోడ్డు రవాణాపై ఒత్తిడి కొంత తగ్గే అవకాశం ఉంది.
విజయవాడలో 38.40 కిలోమీటర్ల నెట్వర్క్
విజయవాడ మెట్రో తొలి దశలో 38.40 కిలోమీటర్ల మేర రెండు కారిడార్లను అభివృద్ధి చేయాలని ప్రణాళిక రూపొందించారు. పండిట్ నెహ్రూ బస్ స్టేషన్ నుంచి గన్నవరం, అలాగే పండిట్ నెహ్రూ బస్ స్టేషన్ నుంచి పెనమలూరు వరకు మెట్రో మార్గాలను ప్రతిపాదించారు. ఈ ప్రాజెక్టుకు తాజా ప్రతిపాదనల్లో సుమారు రూ.10,118 కోట్ల వ్యయం పేర్కొన్నారు.
విజయవాడలో జనాభా, వాహనాల సంఖ్య పెరగడంతో ప్రధాన రహదారులపై ట్రాఫిక్ సమస్యలు కూడా తీవ్రతరం అవుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో మెట్రో వ్యవస్థ అందుబాటులోకి వస్తే రోజువారీ ప్రయాణికులకు వేగవంతమైన, సౌకర్యవంతమైన రవాణా ప్రత్యామ్నాయం లభించే అవకాశం ఉంది.
రెండు నగరాల్లో కలిపి 84.63 కిలోమీటర్లు
విశాఖ, విజయవాడ మెట్రో ప్రాజెక్టుల తొలి దశలను కలిపితే మొత్తం 84.63 కిలోమీటర్ల మెట్రో నెట్వర్క్ ఏర్పడనుంది. రెండు ప్రాజెక్టులకు కలిపి సుమారు రూ.21,616 కోట్ల పెట్టుబడి అవసరమవుతుందని ప్రస్తుత ప్రతిపాదనలు సూచిస్తున్నాయి.
అయితే ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి సంబంధించిన తుది నిర్ణయం తీసుకునే ముందు ఆర్థిక సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలించడం కీలకంగా మారింది. నిర్మాణ వ్యయం, భవిష్యత్ ప్రయాణికుల సంఖ్య, ఆదాయ అవకాశాలు, నిర్వహణ ఖర్చులు, నిధుల సమీకరణ వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
నిధుల సమీకరణ కీలకం
మెట్రో వంటి భారీ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులకు భారీ పెట్టుబడులు అవసరం కావడంతో నిధుల సమీకరణ కీలక అంశంగా మారనుంది. కేంద్రం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, రుణ సంస్థలు లేదా ప్రాజెక్టు నిర్మాణ నమూనాకు అనుగుణంగా ఇతర ఆర్థిక వనరుల ద్వారా నిధులు సమకూర్చాల్సి ఉంటుంది.
విశాఖ మెట్రోకు సంబంధించి గత ప్రతిపాదనల్లో పీపీపీ విధానం, వైయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ వంటి నమూనాలను పరిశీలించారు. విజయవాడ, విశాఖ ప్రాజెక్టులకు సంబంధించి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గతంలో డీపీఆర్లను ఆమోదించి కేంద్రానికి సమర్పించే ప్రక్రియను చేపట్టింది.
ఆర్థిక పరిశీలన తర్వాత ఏం జరుగుతుంది?
ప్రస్తుతం డీపీఆర్లు ఆర్థిక పరిశీలన దశలో ఉండటంతో ప్రాజెక్టుల తదుపరి అడుగులపై స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఆర్థిక అంశాల పరిశీలన పూర్తయిన తర్వాత అవసరమైన అనుమతులు, నిధుల సమీకరణ, టెండర్ల ప్రక్రియ, నిర్మాణ పనుల ప్రారంభం వంటి దశలు ముందుకు సాగాల్సి ఉంటుంది.
మెట్రో ప్రాజెక్టు అంటే కేవలం రైలు మార్గం నిర్మించడం మాత్రమే కాదు. భూసేకరణ, స్టేషన్ల నిర్మాణం, విద్యుత్ వ్యవస్థ, సిగ్నలింగ్, రహదారి ట్రాఫిక్ నిర్వహణ, నిర్మాణ సమయంలో ప్రజలకు కలిగే ఇబ్బందులు వంటి అనేక అంశాలను సమన్వయం చేయాల్సి ఉంటుంది.
మెట్రోతో నగరాలకు ఎలాంటి ప్రయోజనం?
విశాఖ, విజయవాడలో మెట్రో సేవలు ప్రారంభమైతే వ్యక్తిగత వాహనాలపై ఆధారపడే వారి సంఖ్య కొంత తగ్గే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ప్రధాన రహదారులపై ట్రాఫిక్ ఒత్తిడిని తగ్గించడంతో పాటు ప్రయాణ సమయాన్ని ఆదా చేయడంలో మెట్రో కీలకంగా మారవచ్చు.
మెట్రో స్టేషన్ల చుట్టూ వాణిజ్య కార్యకలాపాలు పెరగడం, ఉపాధి అవకాశాలు ఏర్పడటం, పట్టణ మౌలిక వసతులు మెరుగుపడటం వంటి పరోక్ష ప్రయోజనాలు కూడా ఉండొచ్చు. అయితే ఈ ప్రయోజనాలు పూర్తిగా అందుబాటులోకి రావాలంటే ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం, నిధుల సమీకరణ, సమయపాలన వంటి అంశాలు సమర్థంగా అమలు కావాల్సి ఉంటుంది.
మొత్తంగా.. విశాఖ, విజయవాడ మెట్రో డీపీఆర్లు ఆర్థిక పరిశీలన దశకు చేరుకోవడం ఏపీ పట్టణ రవాణా రంగానికి కీలక ముందడుగు. ఇక ఆర్థిక పరిశీలన, అనుమతులు, నిధుల సమీకరణ ప్రక్రియలు ఎంత వేగంగా పూర్తవుతాయన్నదే ఈ రెండు మెట్రో ప్రాజెక్టుల భవిష్యత్ పురోగతిని నిర్ణయించనుంది.
