భారత్‌ డిజిటల్ చెల్లింపుల విప్లవానికి ప్రతీకగా నిలిచిన యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI) పదేళ్లు పూర్తి చేసుకుంటోంది. 2016 ఆగస్టు 25న ప్రారంభమైన UPI.. నేడు దేశంలో రోజువారీ చెల్లింపుల వ్యవస్థను పూర్తిగా మార్చేసింది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో వార్షిక UPI లావాదేవీలు 24,162 కోట్లకు పైగా చేరాయి. 2016-17లో నమోదైన 1.78 కోట్ల లావాదేవీలతో పోలిస్తే ఇది దాదాపు 13,000 రెట్ల పెరుగుదల.

లావాదేవీల విలువలోనూ భారీ మార్పు కనిపించింది. 2016-17లో కేవలం రూ.0.07 లక్షల కోట్లుగా ఉన్న వార్షిక లావాదేవీల విలువ.. 2025-26లో సుమారు రూ.314 లక్షల కోట్లకు చేరింది. అంతర్జాతీయంగా కూడా UPI గుర్తింపు పొందింది. 2025 నాటికి ప్రపంచ రియల్‌టైమ్ పేమెంట్ లావాదేవీల వాల్యూమ్‌లో దాదాపు 49 శాతం వాటా UPIదేనని కేంద్రం తెలిపింది.

10 ఏళ్లలో UPI ప్రయాణం

నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI), రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) పర్యవేక్షణలో UPI 2016లో ప్రారంభమైంది. అప్పట్లో డిజిటల్ పేమెంట్స్ వినియోగం పరిమితంగా ఉండగా.. ఇప్పుడు చిన్న దుకాణం నుంచి పెద్ద వ్యాపారం వరకు QR కోడ్, UPI ఐడీ ద్వారా చెల్లింపులు సాధారణమయ్యాయి.

కేవలం వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి డబ్బు పంపడమే కాకుండా.. కిరాణా దుకాణాలు, రెస్టారెంట్లు, ట్యాక్సీలు, ఆన్‌లైన్ షాపింగ్, బిల్లులు వంటి రోజువారీ అవసరాలకు UPI కీలక చెల్లింపు సాధనంగా మారింది.

UPIలో కీలక గణాంకాలు

  • 2016-17 వార్షిక లావాదేవీలు: 1.78 కోట్లు
  • 2025-26 వార్షిక లావాదేవీలు: 24,162 కోట్లకు పైగా
  • 2025-26 లావాదేవీల విలువ: సుమారు రూ.314 లక్షల కోట్లు
  • 2026 రోజువారీ సగటు: 66 కోట్ల లావాదేవీలు
  • జూలై 2026 నెలవారీ రికార్డు: 2,366 కోట్లు
  • జూలై 2026 లావాదేవీల విలువ: రూ.29.88 లక్షల కోట్లు
  • UPIలో లైవ్ బ్యాంకులు: జూలై 2026 నాటికి 741
  • UPI పనిచేస్తున్న దేశాలు: 11

2026లో UPI వృద్ధి మరింత వేగం పుంజుకుంది. మే 2026లో తొలిసారి నెలవారీ లావాదేవీలు 2,300 కోట్ల మార్క్‌ను దాటి 2,320 కోట్లకు చేరాయి.

జూలైలో ఆ రికార్డు కూడా అధిగమించింది. ఆ నెలలో 2,366 కోట్ల UPI లావాదేవీలు జరిగాయి. వాటి మొత్తం విలువ రూ.29.88 లక్షల కోట్లుగా నమోదైంది. ఇది UPI ప్రారంభమైన తర్వాత అత్యధిక నెలవారీ లావాదేవీల వాల్యూమ్‌గా కేంద్రం పేర్కొంది.

బ్యాంకుల సంఖ్య కూడా భారీగా పెరిగింది

UPI విజయానికి బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో పెరిగిన భాగస్వామ్యం కూడా ప్రధాన కారణం. ప్రారంభ దశలో పరిమిత సంఖ్యలో బ్యాంకులు మాత్రమే UPIలో ఉండగా, 2025-26 నాటికి 703 బ్యాంకులు లైవ్‌లోకి వచ్చాయి.

జూలై 2026 నాటికి ఈ సంఖ్య 741 బ్యాంకులకు చేరింది. ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్, స్మాల్ ఫైనాన్స్, పేమెంట్, కో-ఆపరేటివ్ బ్యాంకులు UPI ఎకోసిస్టమ్‌లో భాగమయ్యాయి.

దీంతో పట్టణ ప్రాంతాలకే పరిమితమైన డిజిటల్ చెల్లింపులు దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు విస్తరించాయి.

చిన్న మొత్తాల చెల్లింపుల్లో UPI హవా

UPI వృద్ధిలో మరో ఆసక్తికరమైన అంశం చిన్న మొత్తాల చెల్లింపులే. 2025-26లో జరిగిన P2M అంటే వ్యక్తి నుంచి వ్యాపారికి జరిగే UPI లావాదేవీల్లో 86 శాతం రూ.500 కంటే తక్కువ మొత్తానికి సంబంధించినవే.

అంటే UPI కేవలం పెద్ద మొత్తాల బదిలీల కోసం మాత్రమే కాకుండా రోజువారీ చిన్న చెల్లింపులకు కూడా విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారని అర్థమవుతోంది.

P2P అంటే వ్యక్తి నుంచి వ్యక్తికి జరిగే లావాదేవీల్లోనూ 59 శాతం రూ.500లోపు ఉన్నాయి. అదే సమయంలో రూ.500 కంటే ఎక్కువ విలువైన లావాదేవీలు కూడా గణనీయమైన స్థాయిలో కొనసాగుతున్నాయి.

P2Mలో లావాదేవీల సంఖ్య.. P2Pలో విలువ ఎక్కువ

UPI వినియోగ విధానంలో మరో ఆసక్తికరమైన తేడాను గణాంకాలు చూపిస్తున్నాయి.

లావాదేవీల సంఖ్యలో P2M వాటా 63 శాతంగా ఉంది. అంటే వ్యాపార చెల్లింపులు పెద్ద సంఖ్యలో జరుగుతున్నాయి. అయితే మొత్తం లావాదేవీల విలువలో P2P వాటా 71 శాతంగా ఉంది.

దీంతో UPI ఒకేసారి రెండు రకాల అవసరాలను తీర్చే వ్యవస్థగా మారిందని చెప్పొచ్చు. చిన్న రిటైల్ చెల్లింపుల నుంచి వ్యక్తుల మధ్య పెద్ద మొత్తాల బదిలీల వరకు ఒకే ప్లాట్‌ఫామ్‌పై నిర్వహించే స్థాయికి చేరుకుంది.

ప్రపంచ వేదికపై భారత్‌కు గుర్తింపు

UPI ఇప్పుడు కేవలం భారతదేశపు డిజిటల్ పేమెంట్ వ్యవస్థగా మాత్రమే లేదు. అంతర్జాతీయ స్థాయిలోనూ దీనికి గుర్తింపు లభించింది.

కేంద్రం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, 2025లో ప్రపంచ రియల్‌టైమ్ పేమెంట్ లావాదేవీల వాల్యూమ్‌లో UPI వాటా దాదాపు 49 శాతం. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) కూడా లావాదేవీల పరిమాణం ఆధారంగా UPIని ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రియల్‌టైమ్ పేమెంట్ వ్యవస్థగా గుర్తించినట్లు కేంద్రం తెలిపింది.

11 దేశాల్లో UPI సేవలు

భారత్‌లో విజయవంతమైన తర్వాత UPI అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలోకి కూడా విస్తరిస్తోంది. ప్రస్తుతం 11 దేశాల్లో UPI పనిచేస్తోంది.

అవి:

  • యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్
  • ఫ్రాన్స్
  • భూటాన్
  • శ్రీలంక
  • నేపాల్
  • సింగపూర్
  • మారిషస్
  • ఖతార్
  • కంబోడియా
  • గ్రీస్
  • మాల్దీవులు

దీంతో సరిహద్దులు దాటి డిజిటల్ చెల్లింపులకు UPI ఒక ముఖ్యమైన వేదికగా ఎదుగుతోంది.

పదేళ్ల ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేసుకున్న UPI.. వచ్చే దశాబ్దంలో మరింత మంది వినియోగదారులు, వ్యాపారులను డిజిటల్ పేమెంట్ వ్యవస్థలోకి తీసుకురావడమే లక్ష్యంగా ముందుకు సాగనుంది.

కొత్త సాంకేతికత, అంతర్జాతీయ చెల్లింపుల విస్తరణ, ఆర్థిక సేవలకు మరింత ప్రాప్యత, చిన్న వ్యాపారాలకు డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు వంటి అంశాలు UPI తదుపరి దశలో కీలకం కానున్నాయి.

2016లో 1.78 కోట్ల వార్షిక లావాదేవీలతో ప్రారంభమైన ప్రయాణం.. పదేళ్లలో 24,162 కోట్లకు పైగా లావాదేవీల స్థాయికి చేరడం భారత డిజిటల్ పేమెంట్స్ రంగంలో భారీ మార్పుకు నిదర్శనం.