2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో సంపాదించిన ఆదాయానికి సంబంధించిన ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్ (ITR)ను Assessment Year 2026-27 కింద దాఖలు చేయాలి. సాధారణంగా గడువు తేదీ జూలై 31, 2026. అయితే పన్ను చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదని భావించి ITR దాఖలు చేయకుండా ఉండటం సరైన నిర్ణయం కాదు. నిర్దిష్ట పరిస్థితుల్లో రిటర్న్ దాఖలు చేయడం తప్పనిసరి కావడంతో పాటు, భవిష్యత్ ఆర్థిక అవసరాలకు కూడా ITR ఉపయోగపడుతుంది.
ITR దాఖలు చేయడం ఎందుకు ముఖ్యం?
ITR అంటే కేవలం ప్రభుత్వం వద్ద పన్ను లెక్కలు సమర్పించడం మాత్రమే కాదు. వ్యక్తి ఆదాయం, పన్ను చెల్లింపులు, TDS వంటి వివరాలకు ఇది అధికారిక రికార్డుగా ఉపయోగపడుతుంది.
బ్యాంకు రుణం, హోమ్ లోన్, క్రెడిట్ కార్డు లేదా విదేశీ వీసా వంటి సందర్భాల్లో గత సంవత్సరాల ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్ వివరాలను అడిగే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల క్రమం తప్పకుండా ITR దాఖలు చేయడం భవిష్యత్ ఆర్థిక అవసరాల్లో ఉపయోగపడుతుంది.
అదే విధంగా ఆదాయంపై TDS కట్ అయి, వాస్తవంగా చెల్లించాల్సిన పన్ను కంటే ఎక్కువ మొత్తం ప్రభుత్వానికి వెళ్లినట్లయితే, రీఫండ్ క్లెయిమ్ చేసేందుకు ITR దాఖలు చేయాల్సి ఉంటుంది.
గడువులోపు దాఖలు చేయకపోతే?
జూలై 31 గడువును మిస్ చేసినా రిటర్న్ దాఖలు చేసే అవకాశం ఉంటుంది. దీనిని Belated ITRగా పరిగణిస్తారు. అయితే ఆలస్యంగా రిటర్న్ దాఖలు చేస్తే ఆలస్య రుసుము చెల్లించాల్సి రావచ్చు. ఆదాయపు పన్ను శాఖ ప్రకారం ఈ రుసుము మొత్తం ఆదాయాన్ని బట్టి గరిష్టంగా రూ.5,000 వరకు ఉండొచ్చు. మొత్తం ఆదాయం రూ.5 లక్షల వరకు ఉన్న సందర్భాల్లో ఫీజు రూ.1,000గా ఉంటుంది. బకాయి పన్ను ఉంటే దానిపై వడ్డీ కూడా వర్తించవచ్చు.
అందువల్ల చివరి తేదీ వరకు వేచి ఉండకుండా ముందుగానే రిటర్న్ పూర్తి చేయడం మంచిది. ముఖ్యంగా పన్ను రీఫండ్ రావాల్సి ఉన్నవారు ఆలస్యం చేయకపోవడం ప్రయోజనకరం.
ITR దాఖలు చేయడానికి ముందు ఈ వివరాలు సిద్ధం చేసుకోండి
రిటర్న్ ఫైల్ చేసే ముందు ఆదాయం, TDS, పెట్టుబడులు, బ్యాంకు ఖాతాలు వంటి వివరాలను ఒకసారి పరిశీలించాలి. సాధారణంగా అవసరమయ్యే ముఖ్యమైన పత్రాలు, సమాచారంలో ఇవి ఉన్నాయి:
- PAN కార్డు
- ఆధార్ వివరాలు
- Form 16
- Form 26AS
- Annual Information Statement (AIS)
- Taxpayer Information Summary (TIS)
- బ్యాంకు ఖాతా వివరాలు
- జీతం స్లిప్లు
- బ్యాంకు డిపాజిట్లు, ఇతర పెట్టుబడులపై వచ్చిన వడ్డీ వివరాలు
- పెట్టుబడులకు సంబంధించిన పత్రాలు
- హోమ్ లోన్ వడ్డీ సర్టిఫికేట్
- షేర్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్ల క్యాపిటల్ గెయిన్స్ వివరాలు
- అద్దె ద్వారా వచ్చిన ఆదాయ వివరాలు
- ఇతర ఆదాయ వనరుల వివరాలు
ITRలో చూపించే వివరాలను Form 26AS, AIS వంటి పన్ను సంబంధిత స్టేట్మెంట్లతో సరిపోల్చుకోవడం ద్వారా తప్పులు తగ్గించుకోవచ్చు.
ఈ ఆదాయాలను మర్చిపోకండి
ITR దాఖలు చేసే సమయంలో కేవలం జీతం వివరాలను మాత్రమే నమోదు చేయడం సరిపోదు. వర్తించే సందర్భాల్లో ఇతర ఆదాయ వనరులను కూడా వెల్లడించాలి.
జీతం, వ్యాపారం లేదా వృత్తి ద్వారా వచ్చే ఆదాయం, ఇంటి అద్దె, సేవింగ్స్ ఖాతా లేదా FDలపై వడ్డీ, షేర్లు మరియు మ్యూచువల్ ఫండ్ల నుంచి వచ్చే క్యాపిటల్ గెయిన్స్, ఫ్రీలాన్స్ ఆదాయం, డివిడెండ్లు తదితర వివరాలు సంబంధిత ITRలో చూపించాల్సి ఉంటుంది.
TDS ఇప్పటికే కట్ అయిందని చెప్పి ఆ ఆదాయాన్ని ITRలో వదిలేయడం సరైన విధానం కాదు. ఆదాయాన్ని వెల్లడించి, అర్హత ఉంటే సంబంధిత TDS క్రెడిట్ను క్లెయిమ్ చేయాలి.
చివరి నిమిషంలో ఎందుకు రిస్క్?
గడువు సమీపిస్తున్న సమయంలో పెద్ద సంఖ్యలో పన్ను చెల్లింపుదారులు రిటర్న్ దాఖలు చేసే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల చివరి రోజు వరకు వేచి ఉండటం వల్ల సాంకేతిక సమస్యలు, పత్రాల కొరత లేదా వివరాల్లో పొరపాట్లు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది.
ముందుగానే AIS, Form 26AS, Form 16 వివరాలను పరిశీలించి, ఆదాయం-పన్ను లెక్కలను సరిపోల్చుకోవడం మంచిది. అవసరమైన పత్రాలన్నీ సిద్ధంగా ఉంటే రిటర్న్ దాఖలు ప్రక్రియ కూడా సులభంగా పూర్తవుతుంది.
గడువు మిస్ అయితే వెంటనే దాఖలు చేయండి
జూలై 31లోపు ITR దాఖలు చేయలేకపోయినప్పటికీ, దాన్ని పూర్తిగా వదిలేయకూడదు. అర్హత ఉన్నవారు Belated ITR ద్వారా ఆలస్యంగా రిటర్న్ దాఖలు చేయవచ్చు. అయితే ఆలస్య రుసుము, వర్తించే వడ్డీ వంటి అదనపు భారం ఉండొచ్చు.
అందుకే గడువులోపు రిటర్న్ దాఖలు చేయడం ఉత్తమం. ముఖ్యంగా రీఫండ్ రావాల్సిన వారు, భవిష్యత్తులో రుణం లేదా వీసా అవసరం ఉన్నవారు తమ ITR రికార్డులను సక్రమంగా నిర్వహించుకోవడం ప్రయోజనకరం.
FY 2025-26 ఆదాయానికి సంబంధించిన AY 2026-27 ITR దాఖలులో గడువు తేదీకి ప్రాధాన్యం ఉంది. జూలై 31లోపు రిటర్న్ సమర్పిస్తే ఆలస్య రుసుము వంటి అదనపు భారం తప్పించుకోవచ్చు. Form 16, Form 26AS, AIS, TISతో పాటు అన్ని ఆదాయ వివరాలను పరిశీలించి ముందుగానే ITR దాఖలు చేయడం మంచిది.
