2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి (Assessment Year 2026-27) సంబంధించిన ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్ (ITR) దాఖలుకు జూలై 31, 2026 చివరి తేదీ. గడువులోపు రిటర్న్ సమర్పిస్తే ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఉండవు. అయితే ఆలస్యమైనా Belated ITR దాఖలు చేసే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని నిబంధనలు, జరిమానాలు వర్తిస్తాయి.

ITR ఎందుకు దాఖలు చేయాలి?

చాలామంది ఆదాయపు పన్ను చెల్లించాల్సిన అవసరం లేకపోతే ITR దాఖలు చేయాల్సిన పనిలేదని భావిస్తారు. కానీ ITR అనేది కేవలం పన్ను చెల్లింపుకు సంబంధించిన పత్రం మాత్రమే కాదు. ఇది మీ ఆదాయానికి అధికారిక రుజువుగా ఉండటంతో పాటు రుణాలు, వీసాలు, ఇతర ఆర్థిక లావాదేవీల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

ITR దాఖలు చేయడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు:

  • ఆదాయానికి అధికారిక ధ్రువీకరణ – బ్యాంకు రుణాలు, హోమ్ లోన్, క్రెడిట్ కార్డు, వీసా దరఖాస్తుల్లో ఉపయోగపడుతుంది.
  • పన్ను రీఫండ్ పొందేందుకు – TDS రూపంలో ఎక్కువ పన్ను కట్ అయితే రీఫండ్ కోసం ITR తప్పనిసరి.
  • చట్టపరమైన బాధ్యత – నిర్దిష్ట ఆదాయ పరిమితిని దాటిన వారు ITR దాఖలు చేయాలి.
  • ఆర్థిక విశ్వసనీయత పెరుగుతుంది – భవిష్యత్తులో రుణాలు, పెట్టుబడులకు ఇది ఉపయోగపడుతుంద
  • భవిష్యత్ అవసరాలకు ఉపయోగం – ప్రభుత్వ టెండర్లు, విదేశీ వీసాలు, పెద్ద మొత్తంలో రుణాలకు గత ITRలు అడిగే అవకాశం ఉంటుంది.

గడువు దాటితే ఏమవుతుంది?

జూలై 31 తర్వాత ITR దాఖలు చేస్తే ఆదాయపు పన్ను చట్టం ప్రకారం ₹5,000 వరకు ఆలస్య రుసుము విధించే అవకాశం ఉంది. మొత్తం ఆదాయం నిర్దిష్ట పరిమితిలో ఉంటే ఈ రుసుము ₹1,000కు పరిమితం కావచ్చు. అదనంగా బకాయి పన్నుపై వడ్డీ చెల్లించాల్సి రావచ్చు. పన్ను రీఫండ్ ఆలస్యం కావడం, కొన్ని పన్ను ప్రయోజనాలు కోల్పోయే అవకాశం కూడా ఉంటుంది.

ITR దాఖలుకు ముందు ఈ పత్రాలు సిద్ధంగా ఉంచుకోండి

  • PAN కార్డు
  • ఆధార్ కార్డు
  • Form 16
  • Form 26AS
  • Annual Information Statement (AIS)
  • Taxpayer Information Summary (TIS)
  • బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు
  • జీతం స్లిప్‌లు
  • వడ్డీ ఆదాయ వివరాలు
  • పెట్టుబడుల పత్రాలు
  • హోమ్ లోన్ వడ్డీ సర్టిఫికేట్
  • క్యాపిటల్ గెయిన్స్ వివరాలు
  • అద్దె ఆదాయ వివరాలు
  • ఇతర ఆదాయాల వివరాలు
  • ఈ ఆదాయాలు ఉంటే ITRలో తప్పనిసరిగా చూపాలి
  • జీతం (Salary Income)
  • సొంత వ్యాపారం లేదా వృత్తి ఆదాయం
  • ఇంటి అద్దె ఆదాయం
  • బ్యాంకు సేవింగ్స్, FDలపై వడ్డీ
  • షేర్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్ల ద్వారా వచ్చిన క్యాపిటల్ గెయిన్స్
  • ఫ్రీలాన్స్, డివిడెండ్లు, ఇతర ఆదాయ వనరులు

చివరి రోజుల్లో ఆదాయపు పన్ను పోర్టల్‌పై అధిక రద్దీ ఉండే అవకాశం ఉంది. అందుకే చివరి నిమిషం వరకు వేచి ఉండకుండా Form 16, Form 26AS, AIS వివరాలను ఒకసారి సరిపోల్చుకుని గడువులోపు ITR దాఖలు చేయడం ఉత్తమం. ఇలా చేయడం వల్ల ఆలస్య రుసుములు తప్పడమే కాకుండా, పన్ను రీఫండ్ కూడా వేగంగా ప్రాసెస్ అయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.